Önce hosting firmasının sunucusundaki PHP yorumlayıcısında PDF eklentisinin olmadığını öğrendim. Bu nedenle hosting firması değiştirmem gerekeceğini düşünmeye başladım. Ancak biraz daha araştırınca sadece PHP ile geliştirilmiş ve herhangi bir C PDF kütüphanesi ihtiyacı duymadan PDF formatında çıktı üretebilen bir PHP projesi ile tanıştım: FPDF.

FPDF basit yazabilen bir PHP sınıfından ibaret bir proje. Bu sınıfı genişleterek kendi projenize uygun PDF çıktısı üretecek yeni bir sınıf yazarak kullanmanız gerekiyor. Böylece PDF dökümanının dinamik bir şekilde yazılması sürecinin tamamına (mesela yeni sayfaya geçilmesinde yapılacak işlemlere) müdahale edebiliyorsunuz.

<?php

require('fpdf.php');

class PDF extends FPDF

{


function Header()
{
    // her yeni sayfanın üst kısmına yazılacak
    $this->SetFont('Arial','B',16);
    $this->SetTextColor(255,192,203);
    $this->MultiCell(0,5,"sample header text",0,'L');
}
}


$pdf=new PDF();
$pdf->AddPage();
$pdf->SetFont('Arial','',12);
$txt="FPDF is a PHP class which allows to generate PDF files with pure PHP, that is to say ".
    "without using the PDFlib library. F from FPDF stands for Free: you may use it for any ".
    "kind of usage and modify it to suit your needs.\n\n";
for($i=0;$i<25;$i++)
    $pdf->MultiCell(0,5,iconv('utf-8', 'iso-8859-9', $txt),0,'J');
$pdf->Output();

?>

Türkçe True Type fontları da FPDF’in kullanabileceği formata dönüştürerek sorunsuz Türkçe karakter yazdırmanız mümkün oluyor. Üretilen PDF’lere bu fontlar da gömülüyor ve her PDF gösterebilen ortamda sorunsuz bir şekilde Türkçe karakterleri gösterebiliyor. Tek dezavantajı UTF-8′den anlamıyor. Türkçe yazdırmanız gereken herşeyi iso-8859-9 formatında yazdırmanız gerekiyor. Normalde UTF-8 kodlaması kullandığım için bu durum benim için büyük bir problem olarak karşıma çıktı. Ancak iconv() işlevi yardımıma koştu. Veritabanından okuttuğum tüm UTF-8 içeriğini iconv() ile iso-8859-9′a dönüştürerek FPDF yardımı ile PDF’e yazdırdım.

Basit PDF yazdırma dışında ihtiyacım olan gelişmiş özellikler için ise yine www.fpdf.org‘daki scriptler yardımıma koştu. Her birisinin ayrı ayrı yetenekleri olan onlarca script FPDF’in özelliklerini ve yeteneklerini genişletmektedir. Örneğin çapraz yazı yazmak için Rotation script’i kullanılabilir. Benim amacım çapraz silik yazı yazarak watermark oluşturmak olduğu için Watermark script’i işimi gördü. Bunun yanında PieChart türünde bazı grafikler çizme ihtiyacım olduğu için Sector script’ini de kullandım. Öğretmenlerin sadece çıktı alabilmeleri için PDF Security de uygulama ihtiyacım vardı. Bu nedenle Protection script’ini de projeye dahil ettim.

Üretilen sınav sayfasında her bir sorunun resmi/resimleri ile beraber cevap şıkları da dahil olarak ne kadar yer kaplayacağı önceden bilinemiyor. Bu nedenle oluşturduğum PDF üreteci sınıfın geçici bir instance’ı ile PDF sayfası hazırlıyor ve artan boşluğu hesaplıyorum. Böylece yeni yazılacak olan sorunun ne kadar yer kaplayacağını önceden hesaplamış oluyorum. Buna göre de sayfa yapısında sorular arasında eşit miktara boşluk bırakarak soruların dengeli ve düzenli bir şekilde yerleştirilmesini sağlıyorum. Bu hesaplama bana iki kez PDF oluşturma maliyeti getiriyor. Ancak bu durum bu güne kadar bir performans sorununa neden olmadı.

FPDF’in PDF yazma performansı oldukça yüksek. 5 sayfalık bir PDF’i günümüz için orta güçte olan bir bilgisayarda 0.5 saniyede yazabilmekte. PDF security uygulandığında ise aynı PDF yaklaşık 7 saniyede üretilebilmekte.

FPDF’in oldukça iyi bir dökümantasyonu var. İngilizce sıkıntısı yaşayanlar için dökümantasyonun Türkçe tercümesi Çağlar Ülküderner tarafından yapılmış.

FPDF’i iş başında görmek ve ürettiği sonucu yakından incelemek için sınav üretme demo’sunu http://www.successtosbs.com‘dan gerçekleştirebilirsiniz. Öğretmen Girişi sayfasından Demo Girişi bağına tıklamanız demo kullanıcısı ile oturum açmanız için yeterlidir.

PHP’den PDF üretme ihtiyacı olanlara FPDF’i şiddetle öneririm.

Aşağıda ekran görüntülerini görebileceğiniz Opera 5 Beta’nın artı özelliklerini sıralamak gerekirse:

• Sekme desteği var, aynı anda birçok web sayfasını açık tutabiliyorsunuz.
• İçeriği opera sunucuları yardımı ile sıkıştırarak ilettiği için hem aktarım performansı yüksek hem de internet erişim bedeli düşük.
• Web sayfası içinde oldukça hızlı metin araması yapılabilmekte.
• Hem tam ekran web sayfası (aynı bilgisayarda göründüğü gibi) görünümü hem de küçük ekrana kaydırarak görünüm sağlayabiliyor.
• Güncel web gezginlerinde olduğu gibi giriş ekranında favori web sitelerinin tırnak görünümünü sunabiliyor.

Tek dezavantajı ise Java tabanlı olduğu için Nokia E71 içerisindeki Flash Plugin’ini kullanamıyor. Flash’lı web sitelerindeki flash içerik görüntülenemiyor.

Opera Mini 5 Beta’yı telefonunuza indirmek için http://m.opera.com/next adresini cep telefonunuzun web gezgini ile ziyaret ediniz.

Yaptığım araştırma ve incelemeler sonrasında sanal makinayı DSL (Damn Small Linux) ile kendi sitesi üzerinden web browser içinden applet olarak test ettim. Performansı oldukça başarısızdı. Ancak yine de Java dili ile x86 makina yapılabilmiş olması ve Linux işletim sistemini grafiksel kullanıcı arabirimi ile kullandırabiliyor olması Java dilinin gücünü göstermektedir.

GPL2 lisanslı JPC’ye ulaşmak için http://www-jpc.physics.ox.ac.uk/ adresine tıklayabilirsiniz. Yapmış olduğum denemenin ekran görüntüleri aşağıdadır.

• Bluetooth’un Açılması veya Kapatılması
  Bluetooth’u açıp etkin duruma getirmek için bekleme ekranında * tuşuna uzun süre basılı tutunuz. Eğer bluetooth zaten açık ve etkinse kapanacaktır.

• Web Browser’ın Açılması
  Bekleme ekranında iken 0 (sıfır) tuşuna uzun süre basılı tutunuz. Web browser çalışacaktır.
• IMEI Numarasının Öğrenilmesi
  Her telefonda olduğu gibi Nokia E71′de de bekleme ekranında *#06# tuşlayarak IMEI numarasını öğrenebilirsiniz.
• Bluetooth Donanım Adresinin Öğrenilmesi
  Nokia E71′inizin bluetooth donanım adresini öğrenmek için bekleme ekranında *#2820# tuşlayınız.
• WLAN Mac Adresinin Öğrenilmesi
  Mac adres kısıtlaması uygulanan WiFi erişim noktalarına erişimi sağlamak için Nokia E71′in WLAN Mac adresinin erişim noktasında girilmesi gerekir. Bunun için de WLAN Mac adresini öğrenme ihtiyacımız olur. Bekleme ekranında *#62209526# tuşladığınızda Nokia E71′in WLAN Mac adresini öğrenmiş olursunuz.
• Nokia E71′in Yazılım Sürümünün Öğrenilmesi
  Nokia E71′in yazılım sürümünü öğrenmek için bekleme ekranında *#0000# tuşlayınız. İnternetteki sürümlerle karşılaştırmak ve yeni sürümleri takip etmek için yararlı bir bilgi olacaktır.
• Nokia E71′in Fabrika Ayarlarına Geri Döndürülmesi
  Nokia E71′i kullandıkça, program kurup kaldırdıkça bazı eski programların kalıntıları kalabilir. Zamanla telefon hafızasının kirlendiğini düşünürseniz, kurtulamadığınız temalar, kaldıramadığınız bileşenlerle karşı karşıya kalabilirsiniz. Bu durumda telefona temiz bir format çekmek isteyebilirsiniz. Bunun için bekleme ekranında iken *#7370# tuşlayınız. Telefon sizden onay isteyecek ve onayı takiben bildiği ve hafızasında sakladığı herşeyi unutacak, fabrikadan çıktığı saf haline göre dönecektir. Bu işlemi yapmadan önce hafıza kartına yedek aldıysanız, o yedekten geri döndüğünüzde tüm kirliliği geri gelecektir. Bu nedenle özellikle kişisel verilerinizi telefonun içindeki hafıza kartına yedekleme yöntemi dışında bir yöntemle yedeklemenizi öneririm. Bu tuş kombinasyonunu uygulayıp onay verdiğinizde telefonunuz kendi hafızasındaki herşeyi sileceğinden dolayı kişisel verileriniz yedek almadıysanız zarar görebilir. Kesinlikle mesuliyet kabul etmem.
• Yazım Dilinin İhtiyaca Göre Değiştirilmesi
  Sıkça kullanılan i harfinin sadece sol alt köşedeki işlev tuşu yardımı ile çıkartılabiliyor olması can sıkıcı bir durum oluşturmakta. Bu nedenle çoğu zaman İngilizce Q klavye düzenini tercih ederim. Sol alt köşedeki işlev tuşu ile beraber boşluk tuşuna bastığınızda yazım dilini (klavye düzenini) değiştirebileceğiniz pencere çıkacaktır. Türkçe, İngilizce, Almanca arasında seçim yapabilirsiniz.
• Görev Yöneticisi ve Kullanımı
  Herhangi bir anda Home tuşuna uzun süreli basılı tutarak Nokia E71′de çalışan tüm görevler listelenebilir. Yukarı aşağı navigasyon tuşları ile görevler arasında gezinip orta düğmeye basarak ilgili göreve geçiş yapabilirsiniz. Görev yöneticisindeki herhangi bir görevi sonlandırmak için backspace tuşuna basarak sonlandırabilirsiniz.
• Silme Tuşu (Backspace) ve Marifetleri
  Backspace tuşu ile seçili olan mesajı silebilirsiniz, seçili olan dosyayı silebilirsiniz, hatta seçili olan programı bile telefondan kaldırabilirsiniz.
• Toplu Mesaj, Dosya Seçme
  Birkaç mesajı topluca silmek, dosyalarınızdan bir bölümünü topluca kopyalamak veya taşımak için bunları seçmeniz gerekmektedir. Seçim işlemi Shift + Navigasyon Düğmesi şeklinde yapılmakta. İlk seçimi yaptıktan sonra shift tuşundan elinizi çekmeden navigasyon tuşundan aşağı yöne basarak seri bir şekilde elemanları seçebilirsiniz. Seçim işleminden sonra silmek için backspace tuşuna basabilirsiniz. Kopyala, taşı işlemleri için soldaki seçenekler menüsüne başvurunuz.

Dönüşüm için Ubuntu GNU/Linux üzerinde mplayer projesinin bir üyesi olan mencoder aracını kullanıyorum. Uzun süreli denemeler sonucunda keşfettiğim en optimum parametreler aşağıdaki gibidir.

VCD’yi 320×200 Çözünürlükte XViD’e Dönüştürmek İçin

VCD’den XViD kodlanmış AVI videosu elde etmek için aşağıdaki komutu kullanıyorum.

$ mencoder -ovc xvid -xvidencopts bitrate=256 -oac mp3lame -lameopts cbr:br=96 -vf scale=320:240 -o video.avi vcd://2

Ortaya çıkan video.avi dosyası Nokia E71′e USB kablosu vasıtası ile harici bellek modunda aktardıktan sonra Core Player programı ile telefondan izlenebilmektedir.

DVD’yi 320×200 Çözünürlükte XViD’e Dönüştürmek İçin

DVD dönüşümü biraz daha teferruat istemektedir. Öncelikle DVD’lerde farklı kameralarla çekilmiş farklı sahneler olabildiği gibi farklı dillerde seslendirmeleri de bulunabilmektedir. Ayrıca farklı dillerde altyazılar da seçimlik olarak film gösterimi sırasında kullanılabilmektedir. Ancak E71 ile sadece bunların bir kombinasyonunu oynatma şansımız var. Bu nedenle bizim için en doğru kombinasyonu belirleyip onu DVD’den XViD’e dönüştürmemiz gerekmektedir. Öncelikle mplayer ile aşağıdaki komutlarla doğru kombinasyonun oynatılmasını sağlamamız gerekiyor.

$ mplayer dvd://1 -alang tr,en

$ mplayer dvd://2 -alang tr,en

$ mplayer dvd://3 -alang tr,en

Yukarıdaki komutlardan hangisi doğru video’yu oynatırsa o kombinasyonu aşağıdaki komutta kullanmak gerekiyor. Yani DVD içindeki video izletinden (ing. track) doğru olanını tespit edip seslendirme dili olarak Türkçe’yi seçmeye çalışıyoruz ve doğrusunu aşağıdaki komuta parametre olarak vererek XViD’e dönüştürüyoruz.

$ mencoder -ovc xvid -xvidencopts bitrate=256 -oac mp3lame -lameopts cbr:br=96 -vf scale=320:240 -o video.avi dvd://2 -alang tr,en

Ortaya çıkan video.avi dosyası Nokia E71′e USB kablosu vasıtası ile harici bellek modunda aktardıktan sonra Core Player programı ile telefondan izlenebilmektedir.

VirtualBox 2.1.0 ile gelen yenilikler beni oldukça etkiledi. Tam değişiklik listesine buradan ulaşılabilir. Ancak beni etkileyen yeni özellikler şu şekilde.

• Sanal ağ yapılandırması vmware’inki kadar kolaylaşmış, ağ erişim performansı artırılmış.
  Artık sanal bilgisayar kolayca yerel ağa doğrudan bağlanabiliyor (Host Interface), NAT bağlantı türü iyileştirilmiş ve performansı artırılmış (eskiden sanal bilgisayardan herhangi bir yere ping çekilemiyordu, artık çekilebiliyor), Internal Interface bağlantı türü ile ağ adı olarak aynı ismi verdiğiniz tüm sanal bilgisayarlar birbirleri ile kendi aralarında ayrı bir iç ağ oluşturmakta.
• Windows işletim sistemi koşturan sanal bilgisayarlara donanım destekli OpenGL 3D hızlandırması eklenmiş.
  Deneme amaçlı olarak Quake II demosunu kurup çalıştırdım. Hız yeterli düzeyde. Direct 3D desteği henüz yok, ancak yol haritasıda yakında Direct 3D desteği de ekleneceği yazıyor.
• 64 bitlik sanal bilgisayarlar 32 bitlik ev sahibi işletim sistemi üzerinde koşturulabiliyor.
• VMDK ve VHD sanal dosya sistemleri için tam destek sağlandığı belirtiliyor.
• Immutable olarak sisteme kaydedilmiş sanal disklerin snapshotları read-write olarak kullanılabiliyor.
  Böylece salt okunur durumdaki windows işletim sistemim artık her türlü ayarını koruyabiliyor, bozulduğu zaman da snapshot’ını silerek yeniden temel haline geri dönülebiliyor.

Bu yeni özelliklerinin yanında hayran olduğum CD-DVD yazıcı sürücüsüne doğrudan erişim yeteneği ile sanal bilgisayar üzerinden CD-DVD yazabilme, saatinin çok dakik ilerleyerek vmware’da olduğu gibi şaşmaması gibi eski özellikleri de olduğu gibi duruyor.

VirtualBox’ın bu güzel özelliklerinin yanında bazı yetenekleri de yoktu. Örneğin GUI’si olmadan sanal bilgisayar çalıştıramama sorunu gibi. Yani bir sunucu üzerinde sanal bilgisayar işletebilmek için GUI’sinin açık olması gerekiyor. Ancak bugün öğrendiğim bir araç ile VirtualBox sanal bilgisayarları görsel arayüzü olmadan da çalıştırılabiliyor. Örneğin aşağıdaki komutla “Windows XP” isimli sanal bilgisayar görsel arayüzü olmadan başlatılabiliyor ve 3389 numaralı TCP portuna RDP bağlantısı yapılarak console’una ulaşılabiliyor.

$ VBoxHeadless -s "Windows XP" -v on -p 3389

$ VBoxHeadless
VirtualBox Headless Interface 2.1.0
(C) 2008 Sun Microsystems, Inc.
All rights reserved

Usage:
   -s, -startvm, --startvm <name|uuid>   Start given VM (required argument)
   -v, -vrdp, --vrdp on|off|config       Enable (default) or disable the VRDP
                                         server or don't change the setting
   -p, -vrdpport, --vrdpport <port>      Port number the VRDP server will bind
                                         to
   -a, -vrdpaddress, --vrdpaddress <ip>  Interface IP the VRDP will bind to
   -c, -capture, --capture               Record the VM screen output to a file
   -w, --width                           Frame width when recording
   -h, --height                          Frame height when recording
   -r, --bitrate                         Recording bit rate when recording
   -f, --filename                        File name when recording.  The codec
                                         used will be chosen based on the
                                         file extension

Daha önce JoikuSpot Light sürümünde karşılaştığım WiFi sinyalinin sık sık kesilmesi ve sadece HTTP proxy olarak çalışması gibi sorunları yok ve mükemmel bir şekilde çalışmakta. Nokia E71 JoikuSpot Premium ile tam bir GPRS/EDGE/3G erişimi sağlayan WiFi gateway görevi görmekte. PING, OpenVPN, HTTP denedim hepsi de sorunsuz ve mükemmel bir şekilde çalıştı.

Gelelim JoikuSpot Premium’un nasıl temin edinileceğine. Öncelikle ana menüden “Download!”a giriyoruz. Listenin güncellenebilmesi için internet erişimi izni istenecek, gerekli izin verildiğinde Nokia’dan indirilebilir yazılım listesi güncellenmiş olacak. Daha sonra “Communicate”e girerek JoikuSpot Premium’a ulaşabilirsiniz. Üzerine tıkladığınızda kurulum için izin istenecek ve mevcut bağlantınız üzerinden indirilerek telefonunuza yüklenecektir. İlk çalıştırıldığında yazılım Joiku’ya kaydolmak isteyecek veya 2 günlük deneme sürümü olarak çalışacak. Gerekli kayıt yapıldıktan sonra 2 gün boyunca güle güle kullanınız.

Sırada JoikuSpot Premium’un yapılandırılma işlemleri var. Yazılımı çalıştırınız, internet bağlantısının paylaştırılması ile ilgili izin isteyecek. Bu aşamada yapılandırma işlemleri yapacağımız için herhangi bir izin vermeyiniz. Sol alttaki “Options”ı tıklayarak açılan menüden “Settings”e giriniz.

Network name: WiFi access point ismi (ESSID) olarak ne görünmesini istiyorsanız onu yazabilirsiniz.

Access point: Uygulama başlatıldığında ön tanımlı olarak paylaştırılacak bağlantıyı seçebilirsiniz. Ben “Always Ask” konumunda bırakarak her başlangıçta bana sorulmasını tercih ettim.

802.11 Channel: 802.11 kanal seçimi Automatic olarak kalabilir.

Shortcut button: JoikuSpot’u Nokia E71 üzerindeki hızlı erişim butonları ile başlatmak istediğinizde kullanabileceğiniz bir seçenek. Sürekli kullanacağım bir uygulama olmadığı için None olarak bırakmayı tercih ettim.

Encryption: None, WEP Open, WEP Shared seçeneklerinden birisini seçebilirsiniz. WiFi bağlantısının şifreli olması için WEP’lerden birisini seçmenizi öneririm. Şahsi tercihim WEP Open’dan yanaydı.

Encryption key type: Önceki seçenekte WEP türü bir şifreleme seçtiyseniz bu alan etkin olacak ve Hex veya ASCII seçeneklerinden birisini seçebilirsiniz. Ben Hex’i tercih ettim.

Encryption key length: 64 bit veya 128 bit seçeneklerinden birisi seçilebilir. Benim tercihim tabii ki JoikuSpot ile gerçekleştirilebilecek olan en güvenli WiFi bağlantısı olması için 128 bit.

Encryption key: JoikuSpot sizin için otomatik olarak bir tane oluşturacak, dilerseniz değiştirebilirsiniz.

Diğer seçeneklerle hiç ilgilenmeyip olduğu gibi bıraktım. Sağ alt köşedeki Back’i tıklayıp ayar ekranını kapattım.

Sırada JoikuSpot Premium’u başlatma ve ortamları WiFi sinyalleri ile coşturmaya geldi. Sol alttaki “Options”ı tıklayarak açılan menüden “Start”a giriniz. Paylaştırılacak olan bağlantı profili seçildikten birkaç saniye sonra bağlı WiFi istemcileri görebileceğiniz “Clients” ekranı karşınızda hazır olacak. Bu şekilde WiFi bağlantı yetenekli her türlü cihazı hazırladığınız bu kablosuz erişim noktası ile internete çıkarabilirsiniz. Hem GPRS/EDGE hem de WiFi bağlantısı etkin olacağı için Nokia E71′in pilini hızlı tüketecektir. Ancak avuçiçine sığan ve telefon diye satılan bir cihazın bunları teknolojik olarak yapabilmesi ve bunu canlı canlı görebilmek, kullanabilmek ayrı bir haz veriyor insana. 2 günlük de olsa güzel bir deneyimdi.

Merhaba,

Yıllardır sıradan cep telefonları kullanan birisi olarak ilk kez PDA özellikli bir cep telefonu aldım, Nokia E71. İş dünyasında hayatımı kolaylaştırmasını umduğum bu aletle ilgili ilk izlenimlerimi aktaracak olursam: MÜKEMMEL.

Öncelikle bu sürece nasıl geldiğimi ve yeni trend iPhone’dan nasıl vazgeçtiğimi anlatmak isterim. Bir – bir buçuk ay kadar önce her yerden şirket e-posta’larına ulaşabileceğim, SSH, VPN yapabilen, WiFi erişim noktası olan yerlerden WiFi ile bağlanabileceğim, olmayan yerlerden EDGE ile bağlanabileceğim, E-Posta’larımla sürekli etkileşimde olabileceğim, makul düzeyde ve kalitede web (HTML) gezintisi yapabileceğim bir alet bakınmaya başladım. Öncelikle Pro-G’nin neredeyse kurumsal telefonu sayılan Nokia E61i’yi almaya niyetledim. Ancak piyasa araştırmalarım Nokia E61i’nin artık bulunamaz olduğu sonucunu çıkarttı. Nokia E61i’nin selefi Nokia E71 piyasada boy göstermiş. Ancak önce fiyatını pahalı bulduğum için alternatif arayışlarına gittim.

Çevremde iPhone’a yönelmem konusunda yoğun bir baskı vardı. Turkcell ve Vodafone’un 26 Eylül 2008 tarihi ile Türkiye piyasasına süreceği iPhone’a ben de hayranım. Özellikle altında BSD işletim sistemi olması, gördüğüm ve denediğim kadarı ile mükemmel görsellik, mükemmel dokunmatik ekran, mükemmel ses kalitesi, … Önce onu beklemeye karar verdim. 24 Eylül’e kadar sabırla bekledim. Bu sırada araştırmalarıma devam ettim.

Bu pazardaki diğer bir alternatif de Windows Mobile işletim sistemli aletler. Windows Mobile işletim sistemli aletlerin 2-3 günde bir resetleme ve antivirus kullanma zorunluluğu ihtiyacı gerçeği ile karşı karşıya kaldım. Dolayısı ile Toshiba G900 ve HTC’yi elemek zorunda kaldım. Zaten bilgisayarımda bile kullanmadığım bir işletim sistemini cep telefonumda da kullanıyor olmam beklenemezdi.

Diğer Symbian OS’lu modellerde de ihtiyaçlarımı karşılayacak bir alet bulamadım.

24 Eylül’e kadar sabırla beklediğim iPhone 3G ile ilgili birçok araştırma yaptım. 16 GB hafızanın bildiğimiz yöntemlerle (USB mass storage) kullanılamaması, iTunes’u kullanmayı şart koşması, laptop’ımı kendi üzerinden internete çıkaramayacak olması, Bluetooth’unun sadece kulaklık kullanımı için olması, GPS yazılımının Google Maps’ten ibaret olması, sadece online çalışabilmesi ve Türkiye için navigasyon özellikleri sağlamaması, gibi birçok olumsuz, insanın elini kolunu bağlayan, yetenek yoksunluğu olması nedeni ile iPhone 3G bekleyişinden vazgeçmek üzereydim. Son olarak http://www.ereyon.com.tr’de KVK garantili (muhtemelen Turkcell veya Vodafone sürümlerinden birisi) 1500 YTL’ye satılanını görünce iPhone 3G’nin Türkiye şartlarında çok daha pahalı bir yatırım olacağını anlayıp VatanBilgisayardan 24 Eylül akşamı Nokia E71 siparişi verdim ve 25 Eylül 13:10 itibari ile elime ulaştı. Fiyat olarak da KDV dahil 818 YTL’ye mal oldu.

Nokia E71 halefi olan E61i gibi tam bir QWERTY klavyeye sahip olmasına rağmen şekil olarak çok farklı. Tuşlar arası boşluklar kapatılmış olduğu için telefon enden çok daha dar ve ele avuca sığar duruma gelmiş. Telefon daraltılmış olsa da ekran çözünürlüğü aynı (320×240) ve daha küçük olduğu için E61i’e oranla daha keskin ve net bir görüntü sağlamakta. Kasası oldukça şık ve oturaklı görünmekte. Kutudan çıkan şarj aleti hayatımda gördüğüm en küçük şarj aleti, topraksız fiş gibi birşey. Ayrıca şarj aletinin ayrı bir girişi olduğu için USB, kulaklık gibi diğer aksesuarların girişlerini engellemiyor. Kulaklık girişi 2 mm çapında standart mikrofonlu stereo jack, normal 3.5 mm’lik stereo kulaklık kullanımı için adaptor şart. İçinde 2 GB’lık bir MicroSD hafıza kartı takılı olarak geldi. Ayrıca USB kablosu, kulaklık, deri kılıf ve bilek askısı da kutudan çıktı. Diğer telefonum SonyEricsson Walkman serisinden olduğu için kulaklıktaki ses kalitesi beklentim oldukça yüksek ve ne yazık ki Nokia E71′in kulaklığı ile arzuladığım güçlü bass sesini duyamadım. Çok sık müzik dinleyen birisi olmadığım için bu ayıbı görmezden geliyorum. Görsel olarak elime geçen malzemeler ve izlenimlerim bu şekilde. Gelelim aletin içinde neler olduğuna.

Nokia E71 110 MB dahili hafıza (RAM) ve 120 MB dahili depolama belleği ile gelmekte. 3G, EDGE, Bluetooth, WiFi, Infrared, FM Radyo, GPS alıcısı, 3.2 MP flash’lı kamera, önde 3G ile video görüşmesi için ayrı kamera, QWERTY klavye, ekran parlaklığını otomatik olarak ayarlamak için ışık sensörü gibi özellikleri mevcut. İçinde Symbian OS 60 v3 FP1 çalışmakta. Kutudan çıkmış hali ile içindeki yazılımlara değinirsek; barcod okuyucu (kamerası ile çektiği mobile barcode’ları çok hızlı okuyabiliyor), OCR (kamerası ile çektiği yazıları text’e, karvizitleri bağlantıya dönüştürüyor), Word, Excel, PowerPoint dosyalarınızı açabileceğiniz ve düzenleyip kaydedebileceğiniz QuickOffice yazılımı, PDF Reader, Telefon hafızası ve hafıza kartını şifreleme yazılımı, Navigasyon yazılımı (Türkiye için harita ücretsiz olsa da navigasyon bilgilerini satın almak gerekiyor), Mail for Exchange, IMAP4, POP3, SMTP gibi e-posta erişim araçları, Nokia Mobile VPN (henüz OpenBSD ile VPN kurma çalışması yapma fırsatım olmadı), ZIP oluşturma ve açma, bluetooth ile kablosuz klavye kullanımı, HPJetDirect portuna doğrudan yazıcı çıktısı gönderebilme, Text to Speech (İngilizce, Türkçe, … olarak çalışıyor ve ilave diller ücretsiz olarak indirilebiliyor, gelen SMS’lerin dilini otomatik olarak anlayıp okuyor), başta İngilizce olmak üzere ücretsiz indirilebilen sözlükler hem de text to speech ile sesli telaffuzu da dahil, Push to Talk, SIP voip telefon, Macromedia Flash Player Lite, Java (J2ME/MIDP), Web gezgini (javascript çalıştırabiliyor, flash oynatabiliyor), Real Player, Hesap makinesi, Dosya yöneticisi, İçerisine resim / ses gibi bileşenler konulabilen zengin metin not defteri, basit not defteri, birim dönüştürücü, sesli komut sistemi gibi birçok yazılım ve özellik beraberinde geliyor. Hatta Nokia’nın sitesinden ücretsiz olarak indirip kullanabileceğiniz veya deneme sürümü olarak test edebileceğiniz F-Secure Mobile Security, Ülke ve şehir haritaları, birçok dilde sözlük, arayan numaraya göre farklı davranışlar yaptırmanızı sağlayan Advanced Call Manager, GPS ile spor aktivitelerinizi takip edip raporlayabilen ve haritada çizebilen SportsTracker, iki adet oyun gibi yazılımlar da mevcut. Nokia E71′in kendi içindeki yardım özelliği oldukça kapsamlı, faydalı, ve bağlama bağımlı (ing. in context) olarak çalışmakta.

Aletin üstüne hemen PuTTY, İşCep, Google Maps, GMAIL gibi yazılımları da kurdum. Mail for Exchange sayesinde şirketteki e-posta’larıma, adres defterime, takvim ve iş listesine anında ulaştım. PuTTY ve tam QWERTY klavyesi sayesinde UNIX sunucu sistemlerin bakım ve yönetimi de rahatlıkla yapılabilmekte.

Bağlantı profilleri arasında GPRS (EDGE), WAP, WiFi ve modem var. Modem de nedir diye bakınca IrDA üstünden gösterilebilir AT Hayes modem olduğunu anladım. Yani irda arayüzü bulunan bir bilgisayara AT hayes komut seti uyumlu modem olarak görünebilmekte.

USB kablosunu takınca USB Mass Storage, Nokia PC Suite, Media Transfer ve Connect PC to web gibi 4 seçenekli olarak karşımıza çıkıyor. USB Mass Storage seçilirse telefonu kapatmadan sadece hafıza kartını kendi içinde devre dışı bırakarak takıldığı bilgisayara USB hafıza olarak sunuyor. USB Hafıza modunda hızı malesef USB 1.1 hızında.

Özet olarak ben Nokia E71′i aldığım için pişman değilim, hatta tam aradığım özellikleri barındıran alet bulmuş olduğum için çok mutluyum. İyi ki iPhone 3G almamışım diyebilirim. iPhone’un görselliğine kapılıp da doğru düzgün kullanamadıktan sonra bir anlamı olmadığını düşünüyorum. Belki birkaç yıl sonra iPhone çok popüler olur ve geniş bir yazılım portföyü ile benzer özellikleri olur. O zaman geldiğinde iPhone’u deneyebilirim. Ama şu anda iPhone çok taze bir ürün ve yeterince yazılım ve özellik desteği bulunmamakta.

Düzenli olarak verilerimizi yedekliyoruz. Ancak bu felaket durumunda bu yedeklerden nasıl ve hangi hızda geri dönebildiğimizi genelde kimse bilmez. Hatta bugüne kadar alınmış olan yedeklerden geri dönülüp dönülemeyeceği bile bilinmez. Günümüzde tüm işler bilgisayar altyapısı ile yürüdüğü için artık toplum olarak bu altyapı ile sağlanan hızlı hizmeti almaya mahkumuz ve bu hizmetin sürekliliğini sağlamak zorundayız. Felaket durumunda verilerimizi bir şekilde yedekten geri dönebiliriz. Ancak bu dönüşün süresi ne kadar? 2 saat, 3 saat, yarım gün, bir gün, 1 hafta??? Hele bir de bu verileri sunan yazılım ve o yazılımın çalışmasını sağlayan işletim sistemini komple kaybettiysek? İşte o zaman işletim sistemini kur, güncel yamaları indir ve uygula, yazılımı kur, yazılımı ayarla, yedek verilerden geri dönmeye çalış derken zaman alır başını gider.

Tüm bu sorunlara çare getiren bir ürün var. Symantec Backup Exec System Recovery. Symantec BESR sadece Windows ortamında çalışmakta ve .NET 2.0 ile geliştirilmiş bir ürün. Sadece Windows işletim sistemleri için sistem yedekleme çözümü sunmaktadır ve bunu çok mükemmel bir şekilde yapmaktadır. Ürünün özelliklerine kabaca değinirsek:

• Full ya da Incremental sistem imajı alarak yedekleme.
• System Recovery Disk’i ile CD’den boot ederek daha önce almış olduğunuz imajı istediğiniz herhangi bir donanımda geri açabilme.
• İmajların kriptografik olarak güçlü algoritmalarla şifrelenerek saklanması.
• İmajların sıkıştırılarak az yer kaplamasının sağlanması.
• Diskin sadece kullanılan alanlarının imajda tutulması, kullanılmayan boş alanların boş yere yedeklenmemesi.
• İmajların VMWare veya VirtualPC sanal diskine dönüştürülebilmesi.
• İmajların disk olarak windows’a bağlanıp kullanılabilmesi, içerisinden belirli dosyaların alınabilmesi.
• Option adı verilen ve lisansınıza bazı genişletmeler sağlayan özellikleri ile çok daha esnek ve gelişmiş veri kurtama özellikleri sağlaması (Microsoft Exchange Retrieve Option, Microsoft SharePoint Retrieve Option).

Symantec BESR’nin beni en çok etkileyen özellikleri ise imajı alınmış olan bir sistemin bambaşka bir donanıma geri açılarak aynı şekilde çalışıyor olmasıdır. SCSI disk üzerine kurulu bir Active Directory’nin SATA diskli bambaşka bir anakartlı daha güçlü bir donanıma taşınmasını gözlerimin önünde gerçekleştirdi ve geri dönme süresi sadece yarım saat sürdü. Koskoca Active Directory’nin çok hızlı ve sorunsuz bir şekilde başka bir donanıma taşınmış olmasından dolayı oldukça etkilendim.

Etkilendiğim diğer bir özelliği de aynı işlemi fiziksel bir makina üzerindeki işletim sistemini sanal makine ortamına taşıması. Çok benzer şekilde VMWare imajı oluştur dedik ve aynı şekilde sistem virtual machine içine girmiş oldu. Özellikle kritik sunucunuzda yeni bir yazılım deneyecekseniz önce sanal ortamda denemek istiyorsanız Symantec BESR iyi bir çözüm sunuyor.

Symantec BESR düzenli, olaylarla tetiklenebilen (yeni bir donanım sürücüsü kurulumu, yeni bir program kurulumu, herhangi bir programın başlatılması gibi olaylarla tetiklenebiliyor) veya kullanıcı tarafından istendiği zaman başlatılabilen yedekleme imkanı sağlamaktadır. Hatta 5 dakika gibi çok kısa aralıklarla incremental backup alabilmektedir.

Tüm bu güzel özelliklerinin yanında güvenlik de ön planda tutulmuş. Alınan yedekler arzu edilirse şifrelenebiliyor. Şifre olmadan yedekler kullanılamıyor.

Windows sunucuları olan işletme ve kurumlar düzenli yedekleme sorunlarına çözüm arıyorlarsa, mevcut sunucu sistemlerini kobay olarak kullanmadan yeni yazılım denemek istiyorlarsa, yedeklerini işletim sistemi ile beraber çok hızlı bir şekilde geri dönebilmek istiyorlarsa Symantec Backup Exec System Recovery’yi kullanmalarını öneririm. Ürünün trial lisansı mevcuttur ve trial kullanım için sitesinden indirilebilmektedir.

Buradaki kurgu ve senaryo aslında Yerel Port Yönlendirme yazısındaki senaryo ile aynı. Yani iş yerimizdeyiz, evimizde bizi SSH 22 TCP portundan dinleyen bir linux’ümüz var ve evdeki diğer bilgisayarlardan birisine (192.168.32.17 IP adresli bilgisayara) ulaşmamız gerekiyor.

$ ssh -D 20000 kullanici@ev.homeip.net
Evine Hosgeldin Sahip!
evlinux$

Yukarıdaki gibi bir ssh komutu ile evimizdeki Linux üzerinde açmış olduğumuz oturum açık durduğu sürece, işyerinde başında oturduğumuz bilgisayardaki SSH istemcisi 127.0.0.1 IP adresindeki 20000 numaralı TCP portunu dinler ve Socks Proxy hizmeti verir.

Bu aşamadan sonra herhangi bir programı evmizdeki bilgisayarlara bağlanmak için kullanamıyoruz. Özellikle Socks Proxy ayarı yapılabilen, socks proxy ile konuşabilen programları kullanabiliyoruz. Bunlar arasında Web Gezginleri (firefox, opera, ie, …), Anlık Mesajlaşma yazılımları (MSN Live Messenger, ICQ, Gtalk, YahooIm, …), IRC yazılımları, Putty, WinSCP, … İlgili istemci programı çalıştırdıktan sonra bağlantı ayarları kısmına socks proxy ayarımızı sunucu 127.0.0.1 port 20000 olarak giriyoruz. Daha sonra da bağlanacağımız adres alanına da evimizdeki IP’leri doğrudan yazabiliriz. Socks Proxy sunucusu görevi yapmakta olan SSH istemcisi kendisine gelen bağlantı istemlerini alıp, mevcut SSH oturumunuz üzerinden şifreli bir şekilde evinizdeki SSHD’ye kadar götürecek, SSHD de sizin için ilgili IP adresine bağlanacaktır.

Linux’teki ssh, telnet gibi standart istemcilerin socks proxy ile konuşma yetenekleri bulunmamaktadır. Bir Linux başında iken en kolay Socks Proxy’li ssh erişimi Putty’nin linux sürümü ile yapılabilmektedir. İlla ki komut satırından standart OpenSSH istemcisini veya diğer socks proxy konuşma yeteneği olmayan uygulamalara socks proxy’nizi kullandırmak istiyorsanız tsocks adındaki paketi önerebilirim. Tsocks’un proxy ayarı yapıldıktan sonra

$ tsocks ssh 192.168.32.23

$ tsocks wget http://192.168.32.17

biçiminde kullanılmaktadır. Birçok istemci program ile bu şekilde kullandım, yeterince sağlam ve sağlıklı çalışmaktadır. Çalışma mantığı da ağ uygulamasının sistem ağ işlevlerini çağırması anında araya girerek socks proxy ile konuşup tünellemesi ve cevapları da uygulamaya geri iletmesidir.

Putty aynı OpenSSH istemcisi gibi Dinamik Port Yönlendirme’yi deteklemektedir. Böylece Windows kullanıcıları da erişebilecekleri bir Linux OpenSSH sunucuları olduğu sürece Windows bilgisayarlarını Putty ile Socks Proxy’ye çevirebilirler.

İleri Düzey SSH serisi yazılarımın SSH ile VPN bölümünde buluşmak üzere.