SSH

Bir UNIX’çi olarak SSH olmazsa olmazlardan birisidir benim için. Bu amaca yönelik iki adet yazılım buldum; Putty‘nin Symbian sürümü ve J2ME ile geliştirilmiş midpSSH. Putty, MidpSSH’a göre daha profesyonel. Putty SSH anahtarları ile çalışabiliyor. Ancak her ikisi de aynı anda sadece bir adet SSH oturumu sağlıyor. Bu nedenle her ikisini de kullanıyorum. Böylece aynı anda iki adet SSH oturumunu kullanabiliyorum.

Remote Desktop

Her ne kadar UNIX’çi olsam da Windows’suz bir dünya düşünmemiz mümkün değil. Bu nedenle Windows sunuculara uzaktan erişim ihtiyacı da günlük hayatta mutlaka karşıma çıkmakta. Bu ihtiyacıma TSMobile uygulaması karşıladı. Oldukça kullanışlı bir uygulama olup bildiğimiz Windows Terminal bağlantısını kusursuz bir şekilde sağlamakta. Görüntü çok küçük ve anlaşılmaz gelirse yakınlaştırma işlevi ile bir bölgeyi doğal boyutlarında yakınlaştırıp kullanmak ve kaydırmak mümkün.

E-Posta Erişimi

Telefonla birlikte gelen Mail for Exchange ile kurumsal Exchange sunucusundaki E-Posta, Takvim, TODO List, Contacts gibi özellikler çalışan bir ağ bağlantısı ile eşleştirilebilmektedir. Hatta bu özellikler belli zaman periyodlarında veya sürekli olarak eş tutulabilmektedir. Ancak sürekli etkin bir GPRS/EDGE/WiFi bağlantısı ile telefonun pil ömrü 1 güne düşmektedir.

Telefonla bütünleşik olarak gelen pop3/imap istemcisini deneme ihtiyacım olmadı. Ancak çalışmaması için bir neden yok!

GMAIL erişimi için m.google.com’dan GMAIL‘in J2ME sürümünü indirdip kurdum. Oldukça başarılı ve GMAIL hesabınıza başarıyla hükmetmekte.

Yahoo! e-posta hesabıma erişim için telefonla gelen Yahoo! Go uygulamasının e-posta bölümünü kullanıyorum. Böylece erişemediğim e-posta hesabım kalmamış oldu.

Yahoo! Go ayrıca hava durumu, finans haberleri, spor haberleri, güncel haberler, flickr gibi ilave özellikler de sağlamaktadır.

Bilgisayar ile İnternet Erişimi

Nokia E71′in yardımı ile bilgisayarı internete eriştirmek için birçok yöntem mevcut. Ben genelde Nokia E71′i bluetooth ile seri modem olarak Ubuntu’ya tanıtarak erişiyorum. İlginç olan bağlantıdan sonra bilgisayarımda görünen ppp0 arayüzündeki IP adresi GSM operatörünün tahisis ettiği IP adresi. Bu sırada telefonun kendisi de mevcut GPRS/EDGE bağlantısını kullanabilmekte. Yani bir şekilde bridge olarak çalışmakta. Hem telefonun içinde hem de bilgisayarımda serial PPP bağlantısı var gibi görünmekte.

Bu yöntemin dışında kullandığım diğer bir yöntem de beni hayrete düşürdü. JoikuSpot adındaki Symbian uygulaması ile Nokia E71 bir WiFi access point’e dönüşüyor. Böylece bilgisayarınızın Wireless’ı ile telefonunuzun yayınladığı ESSID’ye bağlantı kurup internette dolaşabiliyorsunuz. JoikuSpot’un birden fazla sürümü var. Ücretsiz olan Lite sürümü ile sadece HTTP/HTTPS/DNS/SSH port forwarding özelliklerini kullanabiliyorsunuz. Yani JoikuSpot Lite HTTP proxy olarak çalışıyor. Eğer VPN POP3/IMAP/SMTP gibi daha kapsamlı bir erişim ihtiyacınız varsa JoikuSpot’un ticari sürümlerini satın almanız gerekiyor. Ancak küçücük bir aletin bunları yapabiliyor olması bile harika birşey. Birden fazla WiFi özellikli bilgisayarın internete GPRS/EDGE paylaşımı ile çıkışını sağlamak için harika bir çözüm.

WebCam

Nokia E71 piyasada bulunan birkaç programın yardımı ile bluetooth üstünden Windows bilgisayarınıza WebCam hizmeti sağlayabiliyor. Henüz bu özelliğini deneyemesem de SmartCam isimli programı kurdum ve Windows olan ve bluetooth’u olan ilk bilgisayar karşıma çıkar çıkmaz deneyeceğim.

Anlık Mesajlaşma

Anlık mesajlaşma için birçok alternatif ile karşılaşmama rağmen Fring‘i tercih ettim. MSN, ICQ, Yahoo IM, Gtalk protokolleri ile aynı anda oturum açabiliyor ve sesli görüşmeler ile dosya transferi özelliklerini destekliyor. Sesli görüşme için şimdilik sadece Fring’in test görüşmesini Turkcell EDGE bağlantısı üzerinden denedim ve oldukça net, temiz bir ses iletimi idi.

FTP İstemci

FTP istemci olarak bir Symbian uygulaması olan SIC! FTP uygulamasını kurdum. Denedim, çalışıyor ve temel FTP işlevlerini yerine getiriyor.

Hesap Makinası

Nokia E71 ile birlikte gelen hesap makinası temel 4 işlevi yerine getirmekte. Daha kapsamlı ve bilimsel hesap makinası ihtiyacımı cCalcPro uygulaması ile karşıladım. Logaritma, üssel işlemler, karekök gibi ilave işlemler cCalcPro ile yapılabiliyor.

Metin Düzenleyici

Metin düzenleyici olarak DEd adlı uygulamayı kurdum. Düz metinleri düzenlemenizi sağlıyor. Birden fazla dosya ile aynı anda çalışabiliyor. Aralarında UTF-8′in de bulunduğu birden fazla encoding ile çalışabiliyor.

Güvenlik

Nokia E71′in güvenliğini sağlamak için bütünleşik olarak antivirüs ve güvenlik duvarı özellikleri ile gelen F-Secure Mobile Security‘yi kullanıyorum. Uygulama Nokia E71 ile beraber 1 haftalık subscription ile geldi. Güvenlik duvarı özellikleri beni şaşırttı. Çünkü özel olarak güvenlik duvarı kurallarını elle yazabilme imkanını size tanıyor.

Bankacılık Uygulamaları

Tercih ettiğim banka İş Bankası ve sağolsunlar mobil uygulamaları İşCep oldukça iyi olmuş. Hemen hemen her işlem yapılabiliyor.

NTP İle Saat Eşleme

Nokia E71′in gerçek zaman saatini güncel ve dakik tutabilmek FreeTimeBox uygulamasını kullanıyorum. FreeTimeBox NTP protokolünü kullanarak internet üzerinden bir NTP sunucusu yardımı ile, GPS uyduları ile, WAP bağlantısı ile saatini eşleyebilmekte.

Ekran Görüntüsü Yakalama

Ekran görüntüsü yakalama için Screenshot isimli uygulamayı kurdum. Bu yazımdaki ekran görüntülerinin tamamı Screenshot ile alınmıştır.

DivX / Xvid / OGG / MOV / … Oynatıcı

Nokia E71 ile gelen RealPlayer’ın oynatabildiği video formatları belli ve sınırlı. DivX, Xvid gibi codeclerle encode edilmiş olan .AVI’leri oynatabilmek için CorePlayer isimli uygulamayı denedim. Tek kelime ile mükemmel.

Frozen Bubble

Linux’te en çok beğendiğim oyunlardan birisidir. Symbian sürümünü de bulduğum için çok sevindim.

Merhaba,

Yıllardır sıradan cep telefonları kullanan birisi olarak ilk kez PDA özellikli bir cep telefonu aldım, Nokia E71. İş dünyasında hayatımı kolaylaştırmasını umduğum bu aletle ilgili ilk izlenimlerimi aktaracak olursam: MÜKEMMEL.

Öncelikle bu sürece nasıl geldiğimi ve yeni trend iPhone’dan nasıl vazgeçtiğimi anlatmak isterim. Bir – bir buçuk ay kadar önce her yerden şirket e-posta’larına ulaşabileceğim, SSH, VPN yapabilen, WiFi erişim noktası olan yerlerden WiFi ile bağlanabileceğim, olmayan yerlerden EDGE ile bağlanabileceğim, E-Posta’larımla sürekli etkileşimde olabileceğim, makul düzeyde ve kalitede web (HTML) gezintisi yapabileceğim bir alet bakınmaya başladım. Öncelikle Pro-G’nin neredeyse kurumsal telefonu sayılan Nokia E61i’yi almaya niyetledim. Ancak piyasa araştırmalarım Nokia E61i’nin artık bulunamaz olduğu sonucunu çıkarttı. Nokia E61i’nin selefi Nokia E71 piyasada boy göstermiş. Ancak önce fiyatını pahalı bulduğum için alternatif arayışlarına gittim.

Çevremde iPhone’a yönelmem konusunda yoğun bir baskı vardı. Turkcell ve Vodafone’un 26 Eylül 2008 tarihi ile Türkiye piyasasına süreceği iPhone’a ben de hayranım. Özellikle altında BSD işletim sistemi olması, gördüğüm ve denediğim kadarı ile mükemmel görsellik, mükemmel dokunmatik ekran, mükemmel ses kalitesi, … Önce onu beklemeye karar verdim. 24 Eylül’e kadar sabırla bekledim. Bu sırada araştırmalarıma devam ettim.

Bu pazardaki diğer bir alternatif de Windows Mobile işletim sistemli aletler. Windows Mobile işletim sistemli aletlerin 2-3 günde bir resetleme ve antivirus kullanma zorunluluğu ihtiyacı gerçeği ile karşı karşıya kaldım. Dolayısı ile Toshiba G900 ve HTC’yi elemek zorunda kaldım. Zaten bilgisayarımda bile kullanmadığım bir işletim sistemini cep telefonumda da kullanıyor olmam beklenemezdi.

Diğer Symbian OS’lu modellerde de ihtiyaçlarımı karşılayacak bir alet bulamadım.

24 Eylül’e kadar sabırla beklediğim iPhone 3G ile ilgili birçok araştırma yaptım. 16 GB hafızanın bildiğimiz yöntemlerle (USB mass storage) kullanılamaması, iTunes’u kullanmayı şart koşması, laptop’ımı kendi üzerinden internete çıkaramayacak olması, Bluetooth’unun sadece kulaklık kullanımı için olması, GPS yazılımının Google Maps’ten ibaret olması, sadece online çalışabilmesi ve Türkiye için navigasyon özellikleri sağlamaması, gibi birçok olumsuz, insanın elini kolunu bağlayan, yetenek yoksunluğu olması nedeni ile iPhone 3G bekleyişinden vazgeçmek üzereydim. Son olarak http://www.ereyon.com.tr’de KVK garantili (muhtemelen Turkcell veya Vodafone sürümlerinden birisi) 1500 YTL’ye satılanını görünce iPhone 3G’nin Türkiye şartlarında çok daha pahalı bir yatırım olacağını anlayıp VatanBilgisayardan 24 Eylül akşamı Nokia E71 siparişi verdim ve 25 Eylül 13:10 itibari ile elime ulaştı. Fiyat olarak da KDV dahil 818 YTL’ye mal oldu.

Nokia E71 halefi olan E61i gibi tam bir QWERTY klavyeye sahip olmasına rağmen şekil olarak çok farklı. Tuşlar arası boşluklar kapatılmış olduğu için telefon enden çok daha dar ve ele avuca sığar duruma gelmiş. Telefon daraltılmış olsa da ekran çözünürlüğü aynı (320×240) ve daha küçük olduğu için E61i’e oranla daha keskin ve net bir görüntü sağlamakta. Kasası oldukça şık ve oturaklı görünmekte. Kutudan çıkan şarj aleti hayatımda gördüğüm en küçük şarj aleti, topraksız fiş gibi birşey. Ayrıca şarj aletinin ayrı bir girişi olduğu için USB, kulaklık gibi diğer aksesuarların girişlerini engellemiyor. Kulaklık girişi 2 mm çapında standart mikrofonlu stereo jack, normal 3.5 mm’lik stereo kulaklık kullanımı için adaptor şart. İçinde 2 GB’lık bir MicroSD hafıza kartı takılı olarak geldi. Ayrıca USB kablosu, kulaklık, deri kılıf ve bilek askısı da kutudan çıktı. Diğer telefonum SonyEricsson Walkman serisinden olduğu için kulaklıktaki ses kalitesi beklentim oldukça yüksek ve ne yazık ki Nokia E71′in kulaklığı ile arzuladığım güçlü bass sesini duyamadım. Çok sık müzik dinleyen birisi olmadığım için bu ayıbı görmezden geliyorum. Görsel olarak elime geçen malzemeler ve izlenimlerim bu şekilde. Gelelim aletin içinde neler olduğuna.

Nokia E71 110 MB dahili hafıza (RAM) ve 120 MB dahili depolama belleği ile gelmekte. 3G, EDGE, Bluetooth, WiFi, Infrared, FM Radyo, GPS alıcısı, 3.2 MP flash’lı kamera, önde 3G ile video görüşmesi için ayrı kamera, QWERTY klavye, ekran parlaklığını otomatik olarak ayarlamak için ışık sensörü gibi özellikleri mevcut. İçinde Symbian OS 60 v3 FP1 çalışmakta. Kutudan çıkmış hali ile içindeki yazılımlara değinirsek; barcod okuyucu (kamerası ile çektiği mobile barcode’ları çok hızlı okuyabiliyor), OCR (kamerası ile çektiği yazıları text’e, karvizitleri bağlantıya dönüştürüyor), Word, Excel, PowerPoint dosyalarınızı açabileceğiniz ve düzenleyip kaydedebileceğiniz QuickOffice yazılımı, PDF Reader, Telefon hafızası ve hafıza kartını şifreleme yazılımı, Navigasyon yazılımı (Türkiye için harita ücretsiz olsa da navigasyon bilgilerini satın almak gerekiyor), Mail for Exchange, IMAP4, POP3, SMTP gibi e-posta erişim araçları, Nokia Mobile VPN (henüz OpenBSD ile VPN kurma çalışması yapma fırsatım olmadı), ZIP oluşturma ve açma, bluetooth ile kablosuz klavye kullanımı, HPJetDirect portuna doğrudan yazıcı çıktısı gönderebilme, Text to Speech (İngilizce, Türkçe, … olarak çalışıyor ve ilave diller ücretsiz olarak indirilebiliyor, gelen SMS’lerin dilini otomatik olarak anlayıp okuyor), başta İngilizce olmak üzere ücretsiz indirilebilen sözlükler hem de text to speech ile sesli telaffuzu da dahil, Push to Talk, SIP voip telefon, Macromedia Flash Player Lite, Java (J2ME/MIDP), Web gezgini (javascript çalıştırabiliyor, flash oynatabiliyor), Real Player, Hesap makinesi, Dosya yöneticisi, İçerisine resim / ses gibi bileşenler konulabilen zengin metin not defteri, basit not defteri, birim dönüştürücü, sesli komut sistemi gibi birçok yazılım ve özellik beraberinde geliyor. Hatta Nokia’nın sitesinden ücretsiz olarak indirip kullanabileceğiniz veya deneme sürümü olarak test edebileceğiniz F-Secure Mobile Security, Ülke ve şehir haritaları, birçok dilde sözlük, arayan numaraya göre farklı davranışlar yaptırmanızı sağlayan Advanced Call Manager, GPS ile spor aktivitelerinizi takip edip raporlayabilen ve haritada çizebilen SportsTracker, iki adet oyun gibi yazılımlar da mevcut. Nokia E71′in kendi içindeki yardım özelliği oldukça kapsamlı, faydalı, ve bağlama bağımlı (ing. in context) olarak çalışmakta.

Aletin üstüne hemen PuTTY, İşCep, Google Maps, GMAIL gibi yazılımları da kurdum. Mail for Exchange sayesinde şirketteki e-posta’larıma, adres defterime, takvim ve iş listesine anında ulaştım. PuTTY ve tam QWERTY klavyesi sayesinde UNIX sunucu sistemlerin bakım ve yönetimi de rahatlıkla yapılabilmekte.

Bağlantı profilleri arasında GPRS (EDGE), WAP, WiFi ve modem var. Modem de nedir diye bakınca IrDA üstünden gösterilebilir AT Hayes modem olduğunu anladım. Yani irda arayüzü bulunan bir bilgisayara AT hayes komut seti uyumlu modem olarak görünebilmekte.

USB kablosunu takınca USB Mass Storage, Nokia PC Suite, Media Transfer ve Connect PC to web gibi 4 seçenekli olarak karşımıza çıkıyor. USB Mass Storage seçilirse telefonu kapatmadan sadece hafıza kartını kendi içinde devre dışı bırakarak takıldığı bilgisayara USB hafıza olarak sunuyor. USB Hafıza modunda hızı malesef USB 1.1 hızında.

Özet olarak ben Nokia E71′i aldığım için pişman değilim, hatta tam aradığım özellikleri barındıran alet bulmuş olduğum için çok mutluyum. İyi ki iPhone 3G almamışım diyebilirim. iPhone’un görselliğine kapılıp da doğru düzgün kullanamadıktan sonra bir anlamı olmadığını düşünüyorum. Belki birkaç yıl sonra iPhone çok popüler olur ve geniş bir yazılım portföyü ile benzer özellikleri olur. O zaman geldiğinde iPhone’u deneyebilirim. Ama şu anda iPhone çok taze bir ürün ve yeterince yazılım ve özellik desteği bulunmamakta.

Ağ Kurgusu: Evinizde bir adet Linux sistemi var ve üzerinde çalışmaktasınız. ADSL modeminizin Internet’e bakan yüzünde sadece 22 numaralı SSH portu içteki bu Linux bilgisayarınızın 22 numaralı portuna yönlendirilmiş durumda. Yani herhangi bir yerden evinizdeki Linux’ünüze SSH ile erişilebilmektedir. Diğer yandan iş yerinize doğrudan erişiminiz yok. Bu sırada izinli olduğunuz için evinizdesiniz. İş yerindeki mesai arkadaşınız sizi aradı ve sizin yetkili olduğunuz 192.168.17.13 IP adresli sunucu sisteminde acil bir çalışma yapmanız gerektiğini iletti. Elde avuçta sadece bir bağlantı yöntemi var, o da iş yerinizden evinizdeki OpenSSH sunucusuna 22 numaralı porttan erişim imkanı.

Senaryo: Başında çalışmakta olduğunuz evinizdeki Linux’ün üstünde, mesai arkadaşınızın SSH oturumu açabileceği bir kullanıcı hesabı tanımlamalısınız. Daha sonra da mesai arkadaşınızdan kendi bilgisayarından aşağıdaki komutla sizin Linux’ünüze SSH oturumu açmasını istemelisiniz…

$ ssh -R 2222:192.168.17.13:22 kullanici@ev.homeip.net
Password:
Evine Hosgeldin Sahip!
evlinux$

Bu aşamadan itibaren kendi evinizde başında oturmakta olduğunuz Linux sistemi üzerinde 2222 numaralı TCP portu mesai arkadaşınıza hizmet veren sshd tarafından dinlenmeye başlamakta. Artık kendi Linux’ünüzden aşağıdaki komutla iş yerinizdeki 192.168.17.13 IP adresli sunucu sisteme SSH bağlantısı kurabilir ve üzerinde çalışabilirsiniz, yeter ki mesai arkadaşınız ilgili SSH oturumunu sonlandırmasın.

evlinux$ ssh -p 2222 root@localhost
Password:
Sirketin 192.168.17.13 Sunucusuna Hosgeldiniz!
sunucu#

Yukarıdaki örnekte de görüldüğü gibi artık çalışma yapmanız gereken sunucudasınız.

Biraz daha açıklamak gerekirse ssh istemcisinin uzak port yönlendirme seçeneği var (-R). Bu seçeneğin kullanılması zorunlu olan bir parametresi var. Bu parametre de aslında birbirinden “:” ile ayrılmış zorunlu 3 parçalı veya seçimlik olarak 4 parçalı dinlenecek ip ve port, bağlanılacak ip ve port bilgilerinden oluşmaktadır. Aşağıda “[]” arasına alınmış olan parça seçimliktir. Belirtilmezse 127.0.0.1 olduğu farz edilmektedir.

-R [uzakdinlemeip:]uzakdinlemeport:yerelbaglantıip:yerelbağlantıport

Yukarıda kullanım biçimi tarif edilen uzak port yönlendirme seçeneğinde kırmızı ile işaretlenmiş kısım SSH oturumu açılan sshd sunucusunun dinleyeceği IP:PORT bilgisini, mavi ile işaretlenmiş kısım da bağlantıyı kuran SSH istemcisinin bizim için bağlanacağı IP:PORT bilgisini ifade etmektedir. Kırmızı ile işaretli alanda SSH oturumu açılan sshd’nin çalıştığı bilgisayarda var olan IP adreslerinden birisini ve boşta olan portlardan birisini yazmalıyız. Mavi ile işaretli alanda ise SSH erişimini gerçekleştirdiğmiz SSH istemci sistemin bağlanabileceği bir IP adresi ve portunu yazmalıyız. SSH oturumu açıldığında uzaktaki sshd sunucusu kırmızı işaretli alanda tanımlı IP adresi ve portundan dinlemeye başlayacaktır (”netstat -nltp” ile dinlenen TCP portları ve dinleyen süreçler listelenebilir, kırmızı ile belirtilmiş olan portu sshd sürecinin dinliyor olması beklenir). Bu IP adresi ve portuna bir bağlantı geldiğinde mevcut SSH oturumu bağlantısı üstünden karşı taraftaki SSH istemcisine kadar gidecek ve oradan da mavi ile işaretli alandaki IP adresine ve portuna bağlanacaktır.

“-R” seçeneklerinden istediğiniz kadar kullanmakta özgürsünüz. Yani tek bir SSH bağlantısı ile birden fazla port yönlendirme gerçekleştirebilirsiniz.

SSH bağlantısını kuracak olan kişi Windows kullanıyorsa putty ile benzer şekilde uzak port yönlendirmesi yapabilir. Böylece mesai arkadaşınızın bilgisayarı Windows da olsa SSH uzak port yönlendirme Putty ile aynı şekilde çalışmaktadır.

İleri düzey SSH kullanımı ile ilgili sıradaki yazım SSH Dinamik Port Yönlendirme‘de görüşmek üzere.

Ağ Kurgusu: Evinizde iki adet bilgisayar sistemi var. ADSL modeminizin Internet’e bakan yüzünde sadece 22 numaralı SSH portu içteki Linux bilgisayarınızın 22 numaralı portuna yönlendirilmiş durumda. Yani herhangi bir yerden evinizdeki Linux’ünüze SSH ile erişebiliyorsunuz. Sadece bu SSH bağlantısı sayesinde eviniz ağındaki diğer tüm kaynaklara, bilgisayarlara SSH Yerel Port Yönlendirme ile erişim sağlanabilmektedir. Hatta diğer bağlantılar SSH’ın sağlamış olduğu şifreli bağlantı üzerinden tünellenerek iletileceği için daha güvenli erişim imkanınız olmuş olacak.

Senaryo 1: Evinizde 192.168.32.18 IP adresli bir Windows var. Evinizdeki Linux’e SSH ile erişerek 192.168.32.18 IP adresli windows’a rdesktop erişimi yapmak istiyorsunuz. Önce bir uçbirimden (ing. terminal) yerel port yönlendirmesi ayarlı SSH bağlantısı gerçekleştirilir.

$ ssh -L 3389:192.168.32.18:3389 kullanici@ev.homeip.net
Evine Hosgeldin Sahip!
evlinux$

Bu aşamadan itibaren başında oturmakta olduğunuz bilgisayarın 127.0.0.1:3389 numaralı portu ssh istemcisi tarafından dinlenmeye başlamakta. Mevcut bağlantıyı kesmeden, başında oturmakta olduğunuz bilgisayarın bir başka uçbiriminden aşağıdaki komutu verdiğinizde

$ rdesktop 127.0.0.1:3389

Karşınızda evinizdeki 192.168.32.18 IP adresli Windows’un rdesktop ekranı belirecek. Güvenle kullanabilirsiniz.

Biraz daha açıklamak gerekirse ssh istemcisinin yerel port yönlendirme seçeneği var (-L). Bu seçeneğin kullanılması zorunlu olan bir parametresi var. Bu parametre de aslında birbirinden “:” ile ayrılmış zorunlu 3 parçalı veya seçimlik olarak 4 parçalı dinlenecek ip ve port, bağlanılacak ip ve port bilgilerinden oluşmaktadır. Aşağıda “[]” arasına alınmış olan parça seçimliktir. Belirtilmezse 127.0.0.1 olduğu farz edilmektedir.

-L [yereldinlemeip:]yereldinlemeport:uzakbaglantıip:uzakbağlantıport

Yukarıda kullanım biçimi tarif edilen yerel port yönlendirme seçeneğinde kırmızı ile işaretlenmiş kısım ssh istemcisinin dinleyeceği IP:PORT bilgisini, mavi ile işaretlenmiş kısım da bağlantı kurulan SSH sunucusunun bizim için bağlanacağı IP:PORT bilgisini ifade etmektedir. Kırmızı ile işaretli alanda ssh istemcisini çalıştırdığımız bilgisayarda var olan IP adreslerinden birisini ve boşta olan portlardan birisini yazmalıyız. Mavi ile işaretli alanda ise SSH ile erişeceğimiz sunucunun bağlanabileceği bir IP adresi ve portunu yazmalıyız. SSH oturumu açıldığında ssh istemcisi kırmızı işaretli alanda tanımlı IP adresi ve portundan dinlemeye başlayacaktır (“netstat -nltp” ile dinlenen TCP portları ve dinleyen süreçler listelenebilir, kırmızı ile belirtilmiş olan portu ssh sürecinin dinliyor olması beklenir). Bu IP adresi ve portuna bir bağlantı geldiğinde mevcut SSH oturumu bağlantısı üstünden karşı taraftaki SSH sunucusuna kadar gidecek ve oradan da mavi ile işaretli alandaki IP adresine ve portuna bağlanacaktır.

“-L” seçeneklerinden istediğiniz kadar kullanmakta özgürsünüz. Yani tek bir SSH bağlantısı ile birden fazla port yönlendirme gerçekleştirebilirsiniz. Örnek için Senaryo 2′yi takip ediniz.

Senaryo 2: Aynı windows bilgisayarınıza rdesktop ile erişirken, diğer yandan smbmount ile evdeki paylaşımı, başında oturduğunuz bilgisayarın dosya sistemine bağlamak istiyorsunuz. Ancak başında oturduğunuz bilgisayarın 139 numaralı portu samba çalıştığı için meşgul…

$ ssh -L 0.0.0.0:3389:192.168.32.18:3389 -L 10139:192.168.32.18:139 kullanici@ev.homeip.net

Yukarıdaki örnekte iki adet “-L” seçeneği aynı anda kullanılmış. İlki rdesktop yerel port yönlendirmesi iken, ikincisi de SMB port yönlendirmesi. Ancak başında oturduğumuz bilgisayarın 139 numaralı portu dolu olduğu için maalesef standart dışı başka bir port olarak 10139′dan dinlemesi gerektiğini belirtmiş oluyoruz. İlk “-L” seçeneğinin parametresi 4 parçalı bir örnek olup, ilk parçanın 0.0.0.0 IP adresi olduğuna dikkat ediniz. Yani başında oturduğumuz bilgisayarın tüm IP adreslerinden 3389 numaralı port ssh istemcisi tarafından dinleniyor olacak. Yani bulunduğumuz ortamdaki diğer bilgisayarlar, başında bulunduğumuz bilgisayara rdesktop bağlantısı kurarlarsa kendilerini evimizdeki 192.168.32.18 IP adresli windows bilgisayarımıza erişmiş bulacaklar. Tam bir matrix.

Gelelim diğer bir uçbirimden evimizdeki 192.168.32.18 IP adresli Windows’un paylaşımının başında bulunduğumuz bilgisayarın dosya sistemine bağlanmasına. Bir başka uçbirimden root kullanıcısı olarak:

# mount -t cifs -o ip=127.0.0.1,port=10139,user=Administrator //evdekiwindows/c$ /mnt
Password:
#

Yukarıdaki gibi bir mount komutu girdiğimizde 127.0.0.1′in 10139 portuna bağlanmasını, kullanıcı olarak kendisini Administrator olarak tanıtmasını ve //evdekiwindows/c$ ön tanımlı paylaşımını /mnt altına bağlaması emrini vermiş oluyoruz.

SSH’ın port yönlendirme özelliklerinden bol bol yararlandım ve çok sağlam çalışan bir yapı. Bu yöntemle MegaByte’lar aktardım. SSH’ın sıkıştırma seçeneği de kullanılarak giden gelen trafiğin daha az miktarda olması ve aktarım performansının yüksek olması da sağlanabilmektedir.

Aynı yerel port yönlendirme özelliği Putty’de de bulunmaktadır. Putty ile bağlantı kurmadan önce SSH Seçeneklerinden aynı ayarlar yapılabilmektedir. Böylece başında bulunduğunuz bilgisayar Windows da olsa SSH yerel port yönlendirme Putty ile aynı şekilde çalışmaktadır.

İleri Düzey SSH serisi yazılarımdan SSH Uzak Port Yönlendirme‘de görüşmek üzere.

Gizli anahtarın SSH ajanı belleğine yüklenmesi

$ ssh-add
Enter passphrase for /home/kullanici/.ssh/id_rsa:
Identity added: /home/kullanici/.ssh/id_rsa (/home/kullanici/.ssh/id_rsa)

Bu aşamadan sonra yapılan ssh erişimlerinde hedef sistem ve kullanıcı hesabında ssh açık anahtarınız varsa gizli ahantarınızın şifresi sorulmadan erişim yapılabilecektir.

$ ssh kullanici@sistem
kullanici@sistem$

SSH ajanı belleğinden gizli anahtarın silinmesi

$ ssh-add -D

SSH Ajanı belleğine alınmış olan tüm gizli anahtarlar “ssh-add -D” ile silinmektedir. Bilgisayarın başından ayrılacağınız zaman SSH ajanının belleğinin silinmesi güvenlik açısından yararlı bir davranış olacaktır.

ssh-add ile yapılabilecek diğer şeyler için kullanım kılavuzunu okumanız önerilir.

Şimdi SSH ajanı sayesinde yapılabilen bir başka senaryodan bahsetmek istiyorum.

Bir başka bilgisayarın başında oturuyorsunuz. Sizden sunucuların birisinde bir iş yapmanız isteniyor. Ancak bilgisayarınız sizden çok uzakta. Bu durumda bilgisayarınıza ssh ile erişerek, bilgisayarınızda yer alan gizli anahtarınızı başında oturmakta olduğunuz bilgisayarın SSH ajanına yükleyebilir, başında oturduğunuz bilgisayardan ssh açık anahtarınızın yer aldığı tüm sistemlere aynı şekilde şifresiz olarak erişebilirsiniz.

yabancimasaustu$ ssh -A kullanici@benimmasaustu
kullanici@benimmasaustu$ ssh-add
Enter passphrase for /home/kullanici/.ssh/id_rsa:
Identity added: /home/kullanici/.ssh/id_rsa (/home/kullanici/.ssh/id_rsa)
kullanici@benimmasaustu$ exit
yabancimasaustu$ ssh kullanici@sistem
kullanici@sistem$

Bu kadar basit. SSH gizli anahtarınız yanınızda değil, ancak erişilebilir ise eliniz kolunuz bağlı değil, bilhakis SSH ajanı sayesinde özgürlüğünüze özgürlük kattınız. Burada önemli olan kendi bilgisayarınıza erişim yaparken SSH Agent forwarding parametresi olan “-A” parametresinin unutulmamasıdır. SSH erişimlerinizde “-A” parametresini kullanmayı alışkanlık haline getirirseniz erişmiş olduğunuz sistemden diğer sistemlere de şifresiz bir şekilde atlama yapabilirsiniz.

Peki ya Windows kullanıcıları? Onlar da OpenSSH ile tamamen uyumlu çalışan Putty Agent’ı kullanabilirler. SSH Agent forwarding parametresini SSH seçeneklerinden açmayı da unutmamaları gerekmekte.

İleri düzey SSH kullanımı ile ilgili sıradaki yazım SSH Yerel Port Yönlendirme‘de görüşmek üzere.

SSH Secure SHell’in kısaltılmış halidir. OpenBSD projesi içerisinde OpenSSH adıyla doğmuş bir alt projedir. Telnet, rsh, rlogin gibi uzaktan UNIX yönetmeye yarayan araçların yerine güvenli bir çözüm olması amacıyla geliştirilmiştir. Ön tanımlı olarak TCP 22 portundan çalışmaktadır. SSH v1 ve v2 sürümleri vardır. SSHv1 sürümü kolay kırılabilir olduğu için v2′nin kullanımı önerilmektedir ve birçok sistem yöneticisi SSH sunucularının v1 konuşmasını engellemektedir.

SSH uzaktan UNIX yönetme dışında scp ve sftp alt hizmetlerine de sahiptir. Bu şekilde scp veya sftp araçlarını kullanarak aynı TCP 22 numaralı port üzerinden sistemler arası güvenli dosya alışverişi de yapılabilmektedir. Hemen hemen tüm UNIX sistemlerinde bulunmaktadır. Windows üstünde OpenSSH sunucu yazılımı cygwin ortamı ile derlenip çalıştırılabilmektedir. SSH aynı zamanda mevcut güvenli bağlantısı üzerinden port yönlendirebilmektedir. Diğer bir deyişle bir başka uygulamanın bağlantısını kendi üzerinden geçirerek hedef sisteme güvenli bir şekilde ulaştırabilmektedir. SSH X11 yönlendirmesi de yapabilmektedir. Yani SSH ile bağlanılan uzak UNIX üstündeki grafik tabanlı uygulamaları rahatlıkla çalıştırılabilmektedir. SSH socks proxy’lik yapabilmektedir. Socks proxy özelliği Dynamic Port Forwarding olarak adlandırılmaktadır. SSH ile Linux sistemler arasında VPN de kurulabilmektedir. SSH gizli / açık anahtar ikilisi (ing. private / public key pair) ile çalışarak kullanıcı doğrulama da yapabilmektedir. Arzu edilirse SSH özel anahtarı bir smartcard donanım üzerinde de saklayıp kullanabilmektedir. Özet olarak SSH çok marifetli bir uygulamadır. Kullanımına alışınca güvenlik duvarı atlatma, güvenli dosya transferi, socks proxy hizmeti, VPN gibi birçok ihtiyacınızı SSH ile karşılayabilirsiniz.

Windows işletim sistemi üzerinde SSH istemcisi olarak putty, SCP ve SFTP amacıyla da WinSCP kullanılabilir.

Temel kullanımı aşağıdaki biçimdedir:

$ ssh -l kullanici wrana.pro-g.com.tr

wrana.pro-g.com.tr sunucu sistemine kullanici kullanıcısı ile uzak komut satırı oturumu açar.

$ ssh kullanici@192.168.0.117

192.168.0.117 sunucu sistemine kullanici kullanıcısı ile uzak komut satırı oturumu açar.

$ ssh root@192.168.0.117 halt -p

192.168.0.117 sunucu sistemine root kullanıcısı ile uzak oturum açar, halt -p komutunu işletir ve komut sonlanır sonlanmaz oturum otomatik olarak kapatılır.

$ scp dosya kullanici@sistem:

kullanici kullanıcı kimliği ile sistem sunucusuna ssh oturum açar, dosya isimli yerel dosyayı sistem isimli sistemdeki kullanici kullanıcısının ev klasörüne kopyalar. Uzak sistem tanımından sonra “:” karakteri önemlidir. Unutulmamalıdır. Aksi taktirde bildiğimiz yerel cp komutu görevi görür.

$ scp dosya kullanici@sistem:/tmp

kullanici kullanıcı kimliği ile sistem sunucusuna ssh oturum açar, dosya isimli yerel dosyayı sistem isimli sistemdeki /tmp klasörüne kopyalar. Uzak sistem tanımından sonra “:” karakteri önemlidir. Unutulmamalıdır. Aksi taktirde bildiğimiz yerel cp komutu görevi görür.

$ scp kullanici@sistem:tmp/dosya .

kullanici kullanıcı kimliği ile sistem sunucusuna ssh oturumu açar, uzaktaki kullanici kullanıcsının ev klasörü altında yer alan tmp klasörü altındaki dosta isimli dosyayı yerel sistemde bulunduğnuz yere kopyalar. Uzak sistem tanımından sonra “:” karakteri önemlidir. Unutulmamalıdır. Aksi taktirde bildiğimiz yerel cp komutu görevi görür.

$ sftp kullanici@sistem
SFTP> pwd
/home/kullanici
SFTP> put dosya
SFTP> exit

kullanici kullanıcı kimliği ile sistem sunucusuna ssh oturumu açar, yerel bilgisayarda bulunulan yerdeki dosya isimli dosya uzak sisteme transfer edilir. SFTP FTP’ye benzeyen komutlara sahiptir. put ile dosya uzak sisteme transfer edilirken, get ile dosya uzak sistemden indirilir. Daha fazla komut için SFTP komut isteminde help komutunu işletilebilir.

SSH temel kullanımı bu şekildedir. Temel kullanımda daha fazla teferruata girmeye gerek yoktur. Adı üstünde; temel kullanım.

Ancak SSH ile yapılabilecek ve fantezi olarak adlandırabileceğim diğer konularda yeterince ayrıntıya giriyor olacağım. Lütfen günlüğümü izlemeye devam ediniz.

Takip edecek olan İleri Düzey SSH serisi yazılarım:

1. SSH Hakkında
2. SSH Anahtar Kullanımı
3. SSH Ajanı Kullanımı
4. SSH Yerel Port Yönlendirme
5. SSH Uzak Port Yönlendirme
6. SSH Dinamik Port Yönlendirme
7. SSH ile VPN